Thành phần: Bifenthrin 14.5% + Thiamethoxam 20.5%

Hướng dẫn sử dụng: Rệp muội/Ngô Bắp, liều dùng: 0.4L/ha, lượng nước 500L/ha, phun thuốc khi rệp xuất hiện gây hại, mật độ khoảng 5 con/lá, thời gian cách ly 10 ngày.

THÔNG TIN THÊM CHỈ MANG TÍNH THAM KHẢO

Đánh giá công thức Bifenthrin 14,5% + Thiamethoxam 20,5% trong Vadata 35SC - ngoài rệp muội trên ngô còn có cơ sở mạnh với những côn trùng nào?

Vadata 35SC của VAD là công thức phối Bifenthrin 14,5% + Thiamethoxam 20,5%, hiện được đăng ký tại Việt Nam để trừ rệp muội trên ngô. Đây là điểm pháp lý phải bám đúng khi hướng dẫn sử dụng ngoài thực tế. Nhưng nếu nhìn ở góc độ hoạt chất và dữ liệu nghiên cứu, cặp hoạt chất này có nền tác động rộng hơn khá nhiều, nhất là trên nhóm côn trùng chích hút, đồng thời còn mở rộng sang một phần nhóm sâu ăn lá và sâu đục thân nhờ vai trò của Bifenthrin.

Điều làm cho công thức này đáng chú ý không phải chỉ là “hai hoạt chất cho mạnh hơn”, mà là cách hai hoạt chất bù cho nhau. Bifenthrin là thuốc nhóm cúc tổng hợp, thiên về tiếp xúc và vị độc, mạnh ở khả năng hạ sâu nhanh và có phổ khá rộng trên cả côn trùng chích hút lẫn một số sâu ăn lá, sâu đục, bọ xít và nhện nhỏ. Thiamethoxam lại là hoạt chất lưu dẫn, đi được trong rễ, thân và lá, có tác động tiếp xúc và vị độc, rất hợp với nhóm rệp, rầy, bọ phấn, bọ trĩ và một số côn trùng chích hút khác. Nói dễ hiểu, một chất mạnh ở “hạ nhanh ngoài mặt lá”, một chất mạnh ở “đi vào trong cây và giữ lực với sâu chích hút”.

Vì sao phối Bifenthrin với Thiamethoxam lại phát huy hiệu quả rõ?

Điểm hay nhất của cặp này là hai hoạt chất cùng đánh vào thần kinh côn trùng nhưng ở hai “điểm bám” khác nhau. Bifenthrin làm rối loạn kênh natri, còn Thiamethoxam tác động lên thụ thể nicotin. Vì vậy, khi đi chung, công thức thường cho cảm giác rất thực tế ngoài đồng - sâu chích hút bị hạ nhanh hơn, cây “cắt rệp - cắt rầy” sớm hơn, đồng thời phần lưu dẫn của Thiamethoxam giúp giữ hiệu quả tốt hơn trên lá non và đọt non đang ra tiếp.

Một dữ liệu rất đáng chú ý là bằng sáng chế về hỗn hợp Bifenthrin + Thiamethoxam trên bọ phấn trắng cho thấy đây không phải là kiểu phối ngẫu nhiên. Trong thử nghiệm đó, Bifenthrin đơn chất có nồng độ gây chết trung bình 118,19 mg/l, còn Thiamethoxam là 19,08 mg/l. Khi phối ở một số tỷ lệ nhất định, đặc biệt tỷ lệ 50:1, hệ số cộng lực đạt 392,78; sau 7 ngày, hiệu quả ngoài thực tế đạt 96,47%, cao hơn rõ so với Bifenthrin đơn chất 67,55% và Thiamethoxam đơn chất 79,46%. Cần nói thật là tỷ lệ tối ưu trong bằng sáng chế này khác tỷ lệ của Vadata 35SC, nên đây là bằng chứng cho “giá trị của cặp hoạt chất”, không phải số liệu trực tiếp của riêng Vadata. Nhưng nó đủ mạnh để chứng minh rằng ghép hai hoạt chất này có thể tạo ra hiệu quả tăng thêm chứ không chỉ cộng dồn đơn giản.

Ngoài rệp muội trên ngô, công thức này còn có cơ sở mạnh với những côn trùng nào?

Nếu chỉ dựa trên cơ sở hoạt chất và nghiên cứu khoa học, nhóm có cơ sở mạnh nhất là côn trùng chích hút. Trong nhóm này, có thể xếp theo độ tin cậy từ cao xuống như sau.

Trước hết là bọ phấn trắng. Thiamethoxam có đăng ký và tài liệu kỹ thuật rõ trên bọ phấn ở cà chua, rau bầu bí, ớt, cà tím và một số cây khác; Bifenthrin cũng có phổ tốt trên bọ phấn ở nhiều nhóm cây trồng. Riêng với cặp Bifenthrin + Thiamethoxam, bằng sáng chế đã cho thấy hiệu quả tăng rõ trên bọ phấn trắng như vừa nêu. Vì vậy, xét theo khoa học, đây là nhóm đối tượng rất sáng giá ngoài rệp muội.

Tiếp theo là rầy xanh, rầy lá và các nhóm rầy chích hút gần tương tự. Thiamethoxam có ghi nhận rõ trên rầy xanh, rầy nâu, rầy lưng trắng và bọ trĩ ở lúa, cũng như rầy trên bông. Trong khảo nghiệm trên bông, Thiamethoxam cho mức hạ rầy xanh ban đầu 83,74 - 85,02% và mức giảm trung bình chung 90,2 - 91,64% trong hai vụ. Bifenthrin cũng cho hiệu quả khá trên rầy xanh - trong thí nghiệm trên bông, Bifenthrin 10EC ở liều cao cho mức giảm 67,54% với rầy xanh. Như vậy, nếu lấy logic phối hợp, cặp này có cơ sở rất chắc với rầy xanh, rầy lá và nhiều nhóm rầy chích hút tương tự.

Nhóm thứ ba là bọ trĩ. Đây là chỗ cặp hoạt chất này có nhiều giá trị thực tế. Thiamethoxam đã được ghi nhận trên bọ trĩ ở bông, lúa, rau và nhiều cây khác; trong nghiên cứu trên bông, xử lý hạt bằng Thiamethoxam bảo vệ cây con khỏi bọ trĩ ít nhất 6 tuần, còn xử lý qua lá cho hiệu quả rõ ở giai đoạn đầu. Bifenthrin trong thí nghiệm trên bông cho mức giảm bọ trĩ 79,76% ở liều cao. Vì vậy, nếu xét trên cơ sở khoa học thuần túy, bọ trĩ là đối tượng mà công thức này có nền rất sáng.

Nhóm thứ tư là rầy chổng cánh và rầy mềm trên cây ăn quả. Tài liệu sử dụng của Thiamethoxam có ghi rõ đối tượng rầy chổng cánh trên cam chanh, ngoài ra còn có aphid, rầy lá và bọ phấn trên nhiều cây rau màu. Đây là gợi ý rất quan trọng cho đại lý và kỹ sư - cặp hoạt chất này không chỉ hợp ruộng ngô mà còn hợp về mặt nguyên lý với nhiều côn trùng chích hút trên cây ăn trái và rau màu.

Còn với sâu ăn lá, sâu đục thân và côn trùng “miệng nhai” thì sao?

Nếu nói thẳng và đúng, phần mở rộng sang sâu ăn lá và sâu đục thân chủ yếu đến từ Bifenthrin. Các nhãn chính thức của Bifenthrin cho thấy hoạt chất này có phổ khá rộng trên sâu khoang, sâu keo, sâu xanh, sâu đục thân, sâu đục trái, sâu tơ, sâu cắn lá, bọ nhảy, bọ xít và cả nhện nhỏ. Trong nghiên cứu trên bông, Bifenthrin 10EC ở liều 1.000 ml/ha cho mức giảm 80,41% với nhóm sâu đục quả - sâu ăn lá, đồng thời không ghi nhận triệu chứng ngộ độc cây trên bông ngay cả ở liều 1.600 ml/ha. Tức là về phía Bifenthrin, công thức đã có “chân” để bước sang nhóm sâu miệng nhai, chứ không bó hẹp ở sâu chích hút.

Một bằng chứng thực tế rất đáng giá nữa là ngay trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam, cùng cặp hoạt chất này ở công thức khác - Bifenthrin 10% + Thiamethoxam 20% - đã có sản phẩm đăng ký để trừ sâu đục thân trên ngô và rầy xanh trên lạc. Điều này cho thấy cặp Bifenthrin + Thiamethoxam không chỉ mạnh ở rệp muội ngô, mà ngay trong thực tiễn đăng ký tại Việt Nam, nó đã được thừa nhận hiệu quả trên cả một đối tượng miệng nhai là sâu đục thân và một đối tượng chích hút là rầy xanh. Đây là chi tiết rất “đắt” khi tư vấn kỹ thuật vì nó cho thấy cặp hoạt chất này vừa có chiều sâu vừa có độ rộng.

Từ các dữ liệu đó, nếu chỉ dựa trên khoa học hoạt chất, có thể nói cặp Bifenthrin + Thiamethoxam còn có cơ sở với các nhóm sau:

• rệp muội trên nhiều cây khác ngoài ngô
• bọ phấn trắng
• bọ trĩ
• rầy xanh, rầy lá
• rầy nâu, rầy lưng trắng, rầy xanh lúa
• rầy chổng cánh
• một phần bọ xít, bọ nhảy
• một số sâu ăn lá và sâu đục thân, nhất là nơi Bifenthrin đóng vai trò chính. 

Số liệu nào đáng nhớ nhất để tăng độ tin cậy khi tư vấn?

Nếu cần vài con số dễ nhớ để nói với đại lý và kỹ sư, có thể dùng 3 mốc sau.

Thứ nhất, với Bifenthrin đơn chất trên bông, liều 1.000 ml/ha cho mức giảm 67,54% với rầy xanh, 79,76% với bọ trĩ, 84,83% với rệp và 81,56% với bọ phấn; đồng thời giảm 80,41% nhóm sâu đục quả - sâu ăn lá. Đây là bằng chứng rất rõ cho vai trò “mở phổ” của Bifenthrin trong công thức phối.

Thứ hai, với Thiamethoxam đơn chất trên bông, nghiên cứu hai năm cho thấy thuốc rất mạnh với rệp, có hiệu quả cao với rầy xanh tới 14 ngày sau phun; riêng số liệu tóm tắt cho thấy mức hạ rầy xanh ban đầu 83,74 - 85,02% và mức giảm trung bình chung 90,2 - 91,64%, trong khi hiệu quả trên bọ phấn trưởng thành ở mức vừa hơn, khoảng 65,87 - 69,81%. Điều này rất phù hợp với thực tế là Thiamethoxam đặc biệt hợp rệp - rầy - côn trùng chích hút mềm, còn với bọ phấn trưởng thành thì thường cần phối hợp để đẹp lực hơn.

Thứ ba, với cặp Bifenthrin + Thiamethoxam trên bọ phấn, bằng sáng chế cho thấy ở một số tỷ lệ phối, hiệu quả sau 7 ngày đạt 94,37 - 96,47%, cao hơn rõ rệt so với dùng từng chất riêng lẻ. Dù không phải số liệu trực tiếp của Vadata 35SC, đây vẫn là bằng chứng rất tốt để giải thích vì sao ghép hai hoạt chất này lại có ý nghĩa thực sự, nhất là trên đối tượng chích hút khó trị.

Điều ít người để ý nhưng rất quan trọng khi đọc công thức Vadata 35SC

Một chi tiết đáng chú ý là công thức Vadata 35SC nghiêng về Thiamethoxam nhiều hơn Bifenthrin. Điều đó nói lên định hướng khá rõ của công thức này - lấy sâu chích hút làm “mũi chính”, còn Bifenthrin làm phần hạ nhanh và mở rộng phổ. Nói cách khác, đây không phải kiểu công thức sinh ra để chạy theo sâu ăn lá là chính; nó được “đóng khung” tốt hơn cho nhóm rệp, rầy, bọ phấn, bọ trĩ và các đối tượng chích hút tương tự.

Một điểm thú vị khác là dù cùng tác động lên thần kinh, hai hoạt chất lại đi vào cây và biểu hiện ngoài đồng rất khác nhau. Bifenthrin thiên về bám ngoài, cho cảm giác sâu rơi nhanh. Thiamethoxam lại thiên về lưu dẫn, có thể đi lên lá non và đọt non. Chính vì thế, ở những ruộng có lứa rệp mới lên liên tục sau mưa hoặc sau bón đạm, công thức phối thường cho cảm giác “giữ lực” đẹp hơn so với chỉ dùng một thuốc tiếp xúc đơn thuần.

Kết luận

Nếu đánh giá một cách trung thực và bám sát dữ liệu, Vadata 35SC là công thức phối có nền rất tốt cho rệp muội trên ngô, và ngoài đối tượng đó, xét theo cơ sở hoạt chất và nghiên cứu khoa học, cặp Bifenthrin + Thiamethoxam còn có cơ sở mạnh nhất trên:

• bọ phấn trắng
• bọ trĩ
• rầy xanh, rầy lá
• rầy nâu, rầy lưng trắng, rầy xanh lúa
• rầy chổng cánh
• các nhóm rệp chích hút trên rau màu, cây công nghiệp và cây ăn quả. 

Ngoài ra, nhờ phần Bifenthrin, công thức còn có cơ sở nhất định với một số sâu miệng nhai như sâu đục thân, sâu ăn lá, sâu khoang, sâu keo, bọ xít và nhện nhỏ. Nhưng nếu nói theo mức độ chắc tay, thì trục mạnh nhất của Vadata 35SC vẫn là nhóm côn trùng chích hút, còn phần sâu ăn lá - sâu đục thân là phần mở rộng giá trị của cặp hoạt chất, không nên hiểu thành thuốc “quét hết mọi sâu”. Cách nói này vừa thuyết phục, vừa đáng tin, và cũng an toàn hơn cho tư vấn kỹ thuật ngoài thực tế.