TD-Lumordie 500WP 500G

Thành phần: Dimethomorph 500g/kg

Hướng dẫn sử dụng: sương mai/cà chua, liều lượng 1.3kg/ha (35gr cho bình 25L nước), lượng nước phun 500-600L/ha, phun khi bệnh mới xuất hiện, tỷ lệ 5-6%, thời gian cách ly 5 ngày.

THÔNG TIN THÊM CHỈ MANG TÍNH THAM KHẢO 

Dimethomorph 500 g/kg trong TD-Lumordie 500WP, do VAD phân phối dưới hiệu Vadamore, hiện được đăng ký tại Việt Nam để trừ sương mai trên cà chua. Nhưng nếu nhìn đúng theo cơ sở hoạt chất và nghiên cứu khoa học, đây không phải là thuốc “quét hết mọi nấm bệnh”, mà là hoạt chất rất mạnh trên một nhóm bệnh khá đặc biệt - nhóm bệnh do nấm giả gây ra, điển hình là sương mai, mốc sương, giả sương mai và nhiều bệnh thối rễ - xì mủ - chết nhanh do Phytophthora. Đây chính là chỗ mạnh nhất của Dimethomorph và cũng là điều đại lý, kỹ sư cần hiểu thật rõ để tư vấn đúng.

1) Phải hiểu đúng bản chất của Dimethomorph

Dimethomorph thuộc nhóm thuốc trừ bệnh số 40 theo phân loại cơ chế tác động. Nhóm này tác động lên quá trình tạo thành vách tế bào của nấm giả, cụ thể liên quan đến tổng hợp xenlulo. Nói dễ hiểu, thuốc này đánh rất trúng vào nhóm tác nhân gây sương mai - mốc sương - giả sương mai - Phytophthora, chứ không phải là hoạt chất “đa năng” cho mọi bệnh nấm thật như thán thư, rỉ sắt hay phấn trắng.

Một chi tiết rất đáng giá nhưng ít người nói rõ là Dimethomorph có tính thấm qua lá, xuyên lá và lưu dẫn cục bộ khá tốt, nhưng không phải kiểu “chạy mạnh khắp cây”. Nghiên cứu kinh điển năm 1995 cho thấy hoạt chất này có khả năng xuyên lá và lưu dẫn cục bộ trên mô đã xử lý, nhưng không chuyển mạnh từ lá này sang lá khác. Cũng trong nghiên cứu đó, hoạt chất cho hiệu lực rất tốt trên mốc sương khoai tây - cà chua và giả sương mai dưa chuột - dưa lưới, đồng thời giữ tác dụng tồn lưu khoảng 9 ngày trên lá.

Điều này giải thích rất hay cho thực tế ngoài đồng:

• Thuốc có “độ thấm” và “độ bền” tốt trên lá đã phun
• Nhưng muốn giữ ruộng bền bệnh, vẫn phải phun đúng lúc và đúng chu kỳ, không nên nghĩ rằng một lần phun sẽ bảo vệ được cả lứa lá mọc sau đó. 

2) Ngoài sương mai trên cà chua, Dimethomorph còn mạnh với những bệnh nào?

Nếu chỉ dựa trên cơ sở hoạt chất và nghiên cứu khoa học, có thể nói Dimethomorph còn có cơ sở rất mạnh với 4 nhóm bệnh sau.

Mốc sương trên khoai tây và cả cà chua

Đây là một trong những “sân nhà” rõ nhất của Dimethomorph. Nghiên cứu năm 1995 cho thấy hoạt chất này kiểm soát tốt bệnh mốc sương trên khoai tây và cà chua do Phytophthora infestans, kể cả với các quần thể đã kháng metalaxyl. Trong Danh mục thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam, nhiều thuốc chứa Dimethomorph cũng đã được đăng ký cho mốc sương trên khoai tây và cà chua, cho thấy hướng dùng này rất phù hợp với thực tế sản xuất.

Giả sương mai trên dưa chuột, dưa hấu, dưa lưới và nhóm dưa bầu bí

Nghiên cứu năm 1995 cũng ghi nhận Dimethomorph có hiệu quả tốt trên giả sương mai dưa chuột và dưa lưới do Pseudoperonospora cubensis. Tài liệu của FAO mô tả khi phun lên lá, Dimethomorph thấm qua bề mặt lá và cho tác dụng bảo vệ đối với nhiều bệnh sương mai trên cây ăn quả, rau màu và khoai tây. Trong Danh mục tại Việt Nam, các thuốc chứa Dimethomorph đã được đăng ký cho giả sương mai trên dưa chuột và dưa hấu khá nhiều.

Sương mai trên nho

Đây là một điểm rất hay để làm bài viết có chiều sâu. Một nghiên cứu từ sớm trên sương mai nho cho thấy Dimethomorph kiểm soát bệnh tốt trong cả thí nghiệm nhà kính lẫn ngoài đồng. Nguồn tóm tắt của bài báo còn cho biết tác dụng phòng và trị của Dimethomorph đạt mức bằng hoặc tốt hơn công thức metalaxyl + mancozeb trong thử nghiệm đó. Điều này cho thấy hoạt chất không chỉ hợp với cà chua hay dưa, mà còn có “đẳng cấp” thật sự trong nhóm bệnh sương mai cây ăn quả.

Nhóm bệnh do Phytophthora - chết nhanh, xì mủ, thối rễ, thối thân, thối quả

Đây là cụm bệnh rất đáng chú ý vì gần với thực tế Việt Nam. Trong Danh mục chính thức, nhiều thuốc chứa Dimethomorph đã được đăng ký cho chết nhanh trên hồ tiêu, xì mủ trên sầu riêng, bưởi, ca cao, chảy gôm trên cam, nứt thân xì mủ trên mít. Những bệnh này tuy tên gọi ngoài đồng khác nhau, nhưng phần lớn đều liên quan đến nhóm tác nhân Phytophthora - đúng nhóm mà Dimethomorph mạnh.

Ngoài ra, các nghiên cứu về bệnh thối - chết cây do Phytophthora capsici trên ớt cũng cho thấy các công thức có Dimethomorph hoặc Dimethomorph đơn chất giúp giảm rõ tỷ lệ chết cây trong cả thử nghiệm nhà kính lẫn ngoài đồng. Điều này không có nghĩa là cứ bệnh thối rễ nào cũng dùng Dimethomorph là thắng, nhưng nó cho thấy hoạt chất này có giá trị thực tế với nhóm bệnh Phytophthora trên cây rau màu và cây ăn trái.

3) Ở Việt Nam, phổ bệnh của Dimethomorph đang “gợi ý” điều gì?

Nếu soi vào Danh mục thuốc bảo vệ thực vật hiện hành, có thể thấy một bức tranh khá rõ. Các sản phẩm chứa Dimethomorph đang xuất hiện lặp đi lặp lại ở các đối tượng như:

• sương mai cà chua
• mốc sương khoai tây
• giả sương mai dưa chuột, dưa hấu
• chết nhanh hồ tiêu
• xì mủ sầu riêng, bưởi, ca cao
• chảy gôm cam
• loét sọc mặt cạo cao su. 

Điều này nói lên một sự thật rất quan trọng: Dimethomorph mạnh nhất ở nhóm bệnh do nấm giả, nhất là nhóm sương mai - mốc sương - Phytophthora. Nói cách khác, nếu gặp bệnh “ẩm nước, lan nhanh theo mưa, cháy lá kiểu dầu loang, thối rễ - xì mủ - chết nhanh”, thì Dimethomorph là hoạt chất rất đáng để nghĩ tới về mặt khoa học.

4) Nhưng Dimethomorph không phải thuốc trị mọi bệnh nấm

Đây là phần càng nói thật càng tăng uy tín. Trong Danh mục Việt Nam, có những sản phẩm chứa Dimethomorph được đăng ký trên phấn trắng, rỉ sắt, thán thư hoặc đốm lá. Nhưng đa số những trường hợp đó là thuốc phối, trong đó hoạt chất đi kèm như pyraclostrobin, mancozeb hoặc hoạt chất khác mới là phần “gánh” chính cho bệnh nấm thật. Vì vậy, nếu chỉ nói riêng Dimethomorph, thì không nên thổi phồng rằng nó mạnh trên thán thư, rỉ sắt, phấn trắng như trên sương mai hay Phytophthora.

Đây chính là điểm giúp bài tư vấn đáng tin:

• Dimethomorph rất mạnh, nhưng mạnh đúng chỗ
• Không nên dùng tư duy “thấy có chữ nấm là lấy Dimethomorph ra phun”. 

5) Một vài số liệu và chi tiết khoa học rất “đắt” khi tư vấn

Nghiên cứu năm 1995 cho thấy Dimethomorph:

• khống chế tốt mốc sương khoai tây - cà chua
• khống chế tốt giả sương mai dưa chuột - dưa lưới
• vẫn hiệu quả với quần thể đã kháng metalaxyl
• giảm mạnh sự nảy mầm của bào tử nang, sự nảy mầm của bào tử nghỉ và sự phát triển của sợi nấm giả
• giữ tồn lưu trên lá khoảng 9 ngày. 

Một kết quả khác trên sương mai nho cho thấy Dimethomorph kiểm soát bệnh tốt trong cả nhà kính lẫn ngoài đồng, và tác dụng phòng - trị có thể bằng hoặc tốt hơn công thức metalaxyl + mancozeb. Đây là chi tiết rất hay khi cần thuyết phục kỹ sư rằng hoạt chất này không phải “thuốc bình dân chỉ để trị một bệnh”, mà là một hoạt chất có nền nghiên cứu khá sâu.

Nhưng cũng cần nói thật một điểm cân bằng. Nghiên cứu ngoài đồng năm 2022 về giả sương mai dưa chuột cho thấy thời gian tác dụng của Dimethomorph đơn chất trên ruộng có thể ngắn, dưới 1 tuần. Chính vì vậy, FRAC khuyến cáo nhóm này nên dùng theo hướng phòng sớm, luân phiên với nhóm khác và luôn phối với thuốc có cơ chế khác hoặc thuốc tiếp xúc nhiều điểm tác động.

6) Những điều ít người biết về Dimethomorph

Điều ít người biết thứ nhất là Dimethomorph không “chạy khắp cây” mạnh như nhiều người tưởng. Nghiên cứu cho thấy thuốc chủ yếu xuyên qua lá và lưu dẫn cục bộ trên phần mô đã xử lý, chứ không chạy mạnh từ lá này sang lá khác. Vì vậy, kỹ thuật phun phải kín tán và đúng điểm bệnh, nhất là với dưa và cà chua.

Điều thứ hai là hoạt chất này nhắm vào thành tế bào của nấm giả - cụ thể liên quan đến quá trình tạo xenlulo. Đây là một cơ chế khá đặc biệt, khác với nhiều thuốc trị bệnh quen thuộc ngoài đồng. Chính vì đánh đúng “điểm yếu” của nấm giả, nó mới nổi bật trên sương mai - mốc sương - giả sương mai - Phytophthora.

Điều thứ ba là kháng thuốc trong nhóm này có liên thông. FRAC cho biết các hoạt chất cùng nhóm 40 có kháng chéo với nhau. Vì vậy, nếu một vùng đã có áp lực kháng với nhóm này, việc lạm dụng liên tiếp Dimethomorph sẽ làm hiệu quả xuống nhanh hơn. Đây là lý do nên luân phiên và phối hợp ngay từ đầu, không đợi đến khi “mất thuốc” mới đổi.

Kết luận

Nếu đánh giá đúng theo cơ sở khoa học, Dimethomorph 500 g/kg trong TD-Lumordie 500WP dưới hiệu Vadamore không chỉ có giá trị với sương mai trên cà chua. Hoạt chất này còn có cơ sở rất mạnh với:

• mốc sương khoai tây và cả cà chua
• giả sương mai dưa chuột, dưa hấu, dưa lưới
• sương mai nho
• các bệnh do Phytophthora như chết nhanh hồ tiêu, xì mủ - thối thân - thối quả trên sầu riêng, bưởi, ca cao, mít và một số cây khác. 

Điểm cần nhớ nhất để tư vấn cho bà con là:

• Dimethomorph rất mạnh trên nhóm nấm giả gây sương mai - mốc sương - giả sương mai - Phytophthora
• nhưng không phải thuốc chủ lực cho mọi bệnh nấm thật như thán thư, rỉ sắt, phấn trắng nếu chỉ dùng riêng hoạt chất này.